Hướng dẫn làm bài nghị luận xã hội ôn thi đại học môn Ngữ Văn 2018

Có lẽ những bài nghị luận xã hội không còn xa lạ với các bạn. Nhưng cách viết sao cho khoa học và dễ lấy điểm nhất thì không phải ai cũng biết. Bình thường khi chúng ta viết thường viết theo cảm hứng mạch cảm xúc đến đâu viết đến đó. Vì vậy mà có lúc trong bài văn thiếu mất những ý quan trọng.

Chính vì vậy hôm nay Tinnhanh1s.com gửi đến các bạn – những con ong chăm chỉ hướng dẫn làm bài nghị luận xã hội ôn thi đại học môn Ngữ Văn 2018

Đối với đề tư tưởng đạo lý

1/ Mở bài:

– Dẫn vào đề sao cho sướt mướt, kiểu đi lòng vòng chém gió một vài câu chuyện xong mới đến chủ đề chính
– Nêu vấn đề cần nghị luận ( thường là dẫn cả cái câu đề bài vào )
– Có câu chuyển ý tới phần thân bài. Ví dụ : Vì cái tư tưởng này, tư tưởng kia có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách nên việc hiểu sâu sắc về nó sẽ giúp ta vận dụng nó một cách thiết thực vào đời sống thường ngày…bla..bla
2/ Thân bài
B1: Giải thích về tư tưởng đạo lý:
Có nhiều cách giải thích khác nhau, ví dụ:
+ Giải thích nghĩa đen rồi suy ra nghĩa bóng => nêu ý nghĩa của cả câu nói
+ Giải thích mệnh đề, hình ảnh trong câu nói => nêu ý nghĩa của câu nói.
Lưu ý: tránh việc cắt nghĩa từ vừng (theo nghĩa của từ) -> dẫn tới hiểu sai ý nghĩa câu nói. Ví dụ: “uống nước nhớ nguồn”. Uống nước là việc đưa một chất lỏng có công thức hóa học là H2O vào miệng rồi đi vào dạ dày. Nhớ nguồn là một sự tái hiện trong não những gì đã ghi nhớ được về nơi đã sản sinh ra sự vật =))
B2: Phân tích, chứng minh:
Trả lời cho các câu hỏi:
+ Tại sao lại đặt ra vấn đề này? (Vì sao phải uống nước nhớ nguồn?)
+ Biểu hiện như thế nào?
+ Dẫn chứng nào làm sáng tỏ vấn đề?
B3:Bình luận (bàn bạc, mở rộng, đề xuất ý kiến)
– Phân tích, chia tách thành các khía cạnh để xem xét, đánh giá
– Dùng lập luận đanh thép để chứng minh tính đúng đắn, và bác bỏ những cái sai lệch, biến tướng trong tư tưởng đạo lý (căn cứ phải vững chắc, tránh bịa đặt, chém gió “quá tay” @@)
– Đánh giá tính đúng đắn, toàn diện của tư tưởng đạo lý: trả lời cho các câu hỏi: tư tưởng đạo lý ấy đã đầy đủ toàn diện chưa? Có bổ sung thêm điều gì ko? Những đóng góp, hạn chế của vấn đề
– Mở rộng vấn đề: chém thêm mấy cái đề xuất cũng được ) hoặc là trong tình hình hiện nay thì tư tưởng đạo lý ấy có được duy trì và phát huy…bla.bla…
B4: Rút ra bài học, liên hệ
– Bản thân hiểu ra điều gì? Điều đó có ý nghĩa như thế nào đối với bản thân? Đối với xã hội
– Đề xuất phương hướng cụ thể của bản thân (phải làm gì?)

3/ Kết bài
– Đánh giá, khẳng định lại tư tưởng đã bàn luận
– Suy nghĩ của bản thân, lời nhắn nhủ tới mọi người …

Đối với đề nghị luận về hiện tượng xã hội

1/ Mở bài
Nói chung là phần mở bài của bài văn nào thì cũng chỉ tập trung vào việc giới thiệu vấn đề. Đối với nghị luận về một hiện tượng xã hội cũng thế. Mở bài chỉ cần trả lời cho câu hỏi: vấn đề xã hội đang nói đến là vấn đề gì (tức là giới thiệu vấn đề).
2/ Thân bài
a. Giải thích
– Tập trung vào việc làm rõ hiện tượng đời sống xã hội thông qua việc cắt nghĩa những hình ảnh, từ ngữ, khái niệm trong đề bài
– Thông thường, câu thần chú thường hay được sử dụng nhất đó là “Trước hết ta cần hiểu (abcxyz) nghĩa là… defghik…”. Đây là câu thông dụng nhất mà học sinh hay sử dụng để giải thích khái niệm. Chẳng hạn như “Trước hết ta cần hiểu ô nhiễm môi trường tức là việc môi trường sinh thái bị hủy hoại một cách nghiêm trọng, ảnh hưởng tới đời sống của các loài sinh vật….” => Đó là cách đơn giản mà hữu hiệu :))
b. Nêu thực trạng, ảnh hưởng
– Thực tế vấn đề đó đang diễn ra như thế nào?
– Ảnh hưởng như thế nào đối với mỗi cá nhân, đối với xã hội
– Thái độ của xã hội đối với vấn đề ra sao?
– Phân tích mặt đúng sai, lợi-hại của hiện tượng
=> Dùng dẫn chứng từ thực tế cuộc sống để chứng minh, chú ý không chém gió quá tay, không bịa đặt sai sự thật
c. Nguyên nhân
Làm rõ nguyên nhân làm nảy sinh vấn đề, nguyên nhân chủ quan, khách quan, các yếu tố con người, xã hội, môi trường, xu thế toàn cầu…
=> Chú ý dùng dẫn chứng để chứng minh
d. Đề xuất giải pháp
Vì sao nói là đề xuất? Vì nó chỉ mang tầm nghiên cứu và kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền thôi. Chứ bạn mới đang là học sinh, đang lòi mắt luyện võ công để qua được ngưỡng cửa đại học thì làm gì có quyền hành mà đòi đề ra giải pháp cho các vấn đề này được =)) Nếu có chém thì cũng chỉ nên viết mấy cái giải pháp nho nhỏ thôi, thiết thực một chút chứ đừng vĩ mô quá, thầy cô chấm lại bảo chém gió:))
3/ Kết bài:
– Khẳng định lại vấn đề. Nhớ chốt cho hay :))
– Bày tỏ thái độ cá nhân và liên hệ bản thân đối với việc giải quyết vấn đề xã hội
– Có thể đưa ra một lời cổ động, lời khuyên
*Lưu ý:
Để tránh “tẩu hỏa nhập ma” trong quá trình luyện công đối với dạng đề nghị luận về 1 hiện tượng xã hội, cần tuân thủ các điều sau:
– Tránh việc đâm đầu vào học mà quên việc cập nhật tin tức, đặc biệt là việc xem chương trình thời sự trên VTV3. Chú ý tới các sự kiện nổi cộm, gây nhiều tranh cãi trong dư luận, những sự kiện nóng. Điều này là tối quan trọng, dù các bạn có học nhiều đến đâu, học đến điên loạn mà không có hiểu biết về tình hình đời sống xã hội thì đến lúc vào làm bài cũng chẳng có dẫn chứng mà làm, thậm chí có thì cũng không phân tích được rõ, tồi tệ hơn là bịa đặt dẫn chứng để rồi mang cái mác “phong thần”
– Trong đề bài hiện tượng xã hội có thể đề cập tới “hiện tượng tích cực” (ví dụ việc giúp đỡ đồng bào lũ lụt, đồng cảm với người nghèo…) và “hiện tượng tiêu cực” (ví dụ bạo hành, ỷ lại, ô nhiễm môi trường, quay cóp….) thì ta. Tùy vào đề tích cực hay tiêu cực là ta sẽ có hướng đi theo bảng sau

Hiện tượng tốt Hiện tượng xấu
1/ Mở bài: nêu vấn đề 1/ Mở bài: nêu vấn đề
2/ Thân bài: các phần tương tự, tuy nhiên chú ý các điểm sau

  • Phân tích tác hại
  • Chỉ ra nguyên nhân
  • Biện pháp

 

2/ Thân bài: các phần tương tự, tuy nhiên chú ý các điểm sau

  • Tác dụng ý nghĩa
  • Biện pháp  nhân rộng hiện tượng
  • Phê phán hiện tượng trái ngược
3/ Kết bài: theo bí kíp 3/ Kết bài: theo bí kíp

Hy vọng qua bài viết này bạn sẽ rút cho mình bài học và sẽ có bài văn nghị luận xã hội tốt hơn. Hãy tiếp tục ủng hộ Tinnhanh1s.com và đóng góp nội dung cho chúng mình nhé. Chúc các bạn ôn thi thật tốt. Chúc mừng năm 2018 gặt hái được nhiều thành công !!!