[Ôn Thi Đại Học Môn Văn Phần 3] Sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị được thể hiện trong cảnh ngộ khi bị bắt làm dâu gạt nợ trong nhà thống lí PáTra đến khi thoát khỏi Hồng Ngài

Phân tích sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị được thể hiện trong cảnh ngộ khi bị bắt làm dâu gạt nợ trong nhà thống lí PáTra đến khi thoát khỏi Hồng Ngài.

 

Gợi ý

MB : ” Vợ chồng A Phủ” là truyện ngắn hay nhất trong tập truyện ” Tây Bắc” của nhà văn Tô Hoài, viết về miền núi phía Bắc trong kháng chiến chống Pháp mà Mị là nhân vật được xây dựng có nhiều thành công nhất. Mị là điểm sáng, là thành công nổi bật  của Tô Hoài trong ” Vợ chồng A Phủ”.

Mị, cô gái Mèo tre đẹp, hiếu thảo,khát khao hạnh phúc, nhưng vì gia đình nghèo, nợ nần nên lâm vào cảnh bị bắt làm dâu gạt nợ, sống lầm lũi cam chịu. Dẫu thế, Mị vẫn tiềm tàng một sức sống mãnh liệt.

TB:

( 1) Phản ứng đầu tiên khi Mị bị bắt về làm dâu gạt nợ trong nhà thống lí PáTra:

Ngay khi mới bị bắt về làm dâu gạt nợ, Mị có ý định tự tử.Việc Mị định tự tử chứng tỏ Mị đã phản ứng. Đây là dấu hiệu của sự không chấp nhận cuộc sống ê chề khổ cực. Nói đúng hơn là muốn thoát khỏi cuộc sống hiện tại đầy đau khổ. Hành động chống lại đó được phát động bằng một sức sống tự nhiên vốn có của con người. Nhưng vì thương cha, Mị không thể  chết. Mị lẳng lặng quay về nhà thống lí chẳng khác gì trở về chốn địa ngục trần gian. Từ đó, Mị sống lầm lũi, cam chịu, vật vờ như một cái bóng. Dường như Mị đã mất ý niệm về thời gian, về tuổi trẻ. Cuộc đời đối với Mị lúc bấy giờ chỉ là một đêm dài thăm thẳm mà thôi. Ngày trước, Thúy Kiều của Nguyễn Du đã vì chữ hiếu mà hi sinh chữ tình. Giờ đây cô Mị của Tô Hoài có gì khác đâu. Cô đành quên đi tuổi trẻ, đánh đổi tự do mà trả món nợ cho nhà giàu.

Tưởng rằng ở lâu trong cái khổ Mị đã hoàn toàn chai lì, vậy mà không: Tận chiều sâu tâm hồn người phụ nữ bất hạnh ấy vẫn âm thầm niềm khát khao được thay đổi. Khát khao này cứ âm ĩ tựa đốm than hồng bị vùi nén để khi gặp được ngọn gió lành  sẽ bùng lên thành ngọn lửa.

Ngọn gió lành đầu tiên khơi dậy sức sống tiềm tàng trong Mị chính là tiếng sáo gọi bạn tình vào một đêm mùa xuân.

( 2) Sức sống tiềm tàng của Mị được thể hiện qua tâm trạng khi tết đến xuân sang:

– Mị uống rượu trong ngày tết : ” Mị lén lấy cái hũ rượu, cứ uống ừng ực từng bát”.Ngày trước khi còn ở với bố, tết đến Mị cũng uống rượu nhưng không phải ” lén”, không phải uống ừng ực từng bát như thế này. Phải chăng Mị uống rượu như thế thì có nghĩa là uống hận vào trong lòng, là đồng nghĩa với ý muốn đập phá một cái gì đó khi mà sức sống tiềm tàng trong lòng  đang bắt đầu cháy le lói.

– Cũng trong ngày tết; khi nghe tiếng sáo gọi bạn tác động vào tâm hồn Mị ” Mị thấy phơi phới trở lại, lòng Mị đột nhiên vui sướng …” Sau những giây phút tìm về quá khứ đầy hạnh phúc của đời mình, Mị có ý định đi chơi xuân. Mị với lấy váy hoa chuẩn bị đi chơi nhưng không đi được vì A Sử bắt gặp , thế là Mị bị trói.

– Bị A Sử trói nhưng Mị vẫn thả hồn theo tiếng sáo” Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi”, Mị vùng bước đi ” mặc dù tay chân đều không cựa được”. Vậy là Mị đã thực hiện một cuộc chơi trong tưởng tượng. Hành động của Mị và ý định chơi xuân của Mị là biểu hiện của sự nổi loạn trong tâm hồn Mị. Mị muốn sống lại với tuổi trẻ, với tình yêu, muốn trở về với chính mình.

Cái sức sống tiềm tàng đã một lần trổi dậy thì không thể nào dập tắt nổi. Nó cứ âm thầm tồn tại để rồi bùng lên mạnh mẽ hơn vào một đêm năm sau. Ấy là một đêm mùa đông giá lạnh.

(  3) Mị cởi trói cho A Phủ, sức sống tiềm tàng đã bắt đầu cháy sáng.

– Trước đó, Mị sống rất thờ ơ với mọi người xung quanh. Nhưng đêm nay, thấy dòng nước mắt của A Phủ gợi cho Mị nhớ lại” Đêm năm trước A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia, nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống.” Nhớ lại cảnh ngộ của bản thân Mị vô cùng đau xót. Và từ chỗ thương mình, Mị đã thương A Phủ. Vì vậy Mị chấp nhận hi sinh để cứu A Phủ.

Vậy là nước mắt đã gợi  nhớ đến nước mắt. Dòng nước mắt nơi A Phủ bỗng thức dậy niềm đồng cảm, lòng yêu thương ở người phụ nữ từng chịu nhiều đắng cay bất hạnh này. Và tình thương đã chiến thắng nỗi sợ hãi, trong phút chốc, Mị đi đến một hành động thật táo bạo, cắt dây trói, giải thoát cho A Phủ.

Trong khi làm việc ấy và đến khi cắt đứt sợi dây trói cuối cùng trên người A Phủ, Mị chỉ nghĩ đến chuyện chết thay chứ đâu đã định cũng chạy thoát khỏi nhà Thống lí. Nhưng khi đứng lặng trong bóng tối, nhìn theo A Phủ vừa chạy vừa lăn xuống dốc để rồi xa chỗ chết thì Mị lại không muốn chết nữa. Cô vùng chạy theo A Phủ ” Ở đây thì chết mất” câu nói và hành động này của Mị chứng tỏ lòng ham sống trỗi dậy tự nhiên trong người con gái tiềm tàng khả năng phản kháng. Giải thoát cho A Phủ đồng thời Mị cũng tự giải thoát cho mình. Lí giải hành động quyết liệt này của Mị, trước tiên ấy là niềm đồng cảm sâu sắc giữa hai thân phận. Nếu như Mị là con dâu gạt nợ thì A Phủ là đứa ở trừ nợ. Cả hai đều phải đem tuổi trẻ, tự do của mình mà phải trả món nợ cho nhà giàu. Nhưng niềm đồng cảm là điều kiện cần chứ chưa phải là điều kiện đủ. Để đi đến hành động táo bạo ấy còn bởi trong Mị tiềm tàng một sức sống. Rõ ràng không phải người phụ nữ nào trong hoàn cảnh ấy cũng đều làm được như cô. Mị cắt đứt dây trói cho A Phủ cũng chính là cắt đứt sợi dây vô hình đang trói chặt cuộc đời cô. Điều này thể hiện khát vọng sống và khả năng phản kháng chống lại cường quyền và thần quyền.

KB:

Tóm lại Mị là cô gái có số phận bi thảm nhưng vẫn tiềm tàng một sức sống mãnh liệt.

Với nghị lực phi thường và lòng ham sống, Mị đã tìm thấy cuộc sống cho bản thân  và dám đấu tranh với những thử thách để rồi vượt qua. Rõ ràng khi xây dựng nhân vật Mị, nhà văn Tô Hoài hòn toàn có ý thức làm nổi bật sức sống tiềm tàng của Mị ngay trong cảnh ngộ tưởng chừng như buông xuôi cho số phận vì cuộc đời quá cay nghiệt. Sức sống tiềm tàng là một yếu tố quan trọng trong sự vươn lên để cứu lấy cuộc đời mình.

* Đọc ” Vợ chồng A Phủ’ ta thấy Mị là bức chân dung tĩnh lặng. Hầu như trong thời gian ở nhà thống lí Mị chỉ nói có vài ba câu. Nhưng ẩn chứa trong tâm hồn câm lặng ấy, là một sức sống mãnh liệt, một khát vọng lớn lao như mạch suối ngầm trong mát. Tiếp xúc với ” vợ chồng A Phủ” ta nhớ, ta yêu một cô Mị ở Hồng Ngài, càng bị đọa đày đau khổ, càng khát khao sức sống mãnh liệt để có thể hiểu hơn một cô Mị du kích Phiềng Sa sau này.

 

Xem thêm bài viết liên quan đến tác phẩm Vợ Chồng A Phủ – Tô Hoài TẠI ĐÂY