[Ôn Thi Đại Học Môn Văn Phần 3] Vẻ đẹp lí tưởng của người thanh niên trong bài thơ Từ ấy – Tố Hữu

[Ôn Thi Đại Học Môn Văn Phần 3] Vẻ đẹp lí tưởng của người thanh niên trong bài thơ Từ ấy – Tố Hữu

Đề bài:  Vẻ đẹp lí tưởng của người thanh niên trong bài thơ Từ ấy – Tố Hữu

Gợi ý làm bài

  1. Giải thích

 – Lí tưởng: là mục đích cao nhât, tốt đẹp nhất mà người ta muốn đạt tới.

 – Vẻ đẹp lí tưởng của người thanh niên trong bài thơ từ ấy là khi được giác ngộ cách mạng, nhận thức được lẽ sống của mình và có những chuyển biến sâu sắc về thái độ tình cảm với quần chúng nhân dân.

  1. Phân tích bình luận

  2. a)  Niềm vui sướng của người thanh niên trẻ tuổi khi bắt gặp lí tưởng cộng sản:

Chú ý phân tích các từ ngữ, hình ảnh sau:

– Từ ấy: mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong cuộc đời người thanh niên: khi được kết nap vào đảng cộng sản Đông Dương, được tư tưởng của Đảng soi đường, chỉ lối.

–  Nắng hạ, mặt trời chân lí: là hình ảnh ẩn dụ để chỉ lí tưởng cách mạng.

– Động từ mạnh: bừng, chói cho thấy ảnh hưởng lớn lao của Đảng đối với người thanh niên.

– Hình ảnh so sánh: hồn tôi – vườn hoa lá rộn hương, đậm tiếng chim: niềm vui sướng, hứng khởi và say mê của người trai trẻ khi được giác ngộ cách mạng.

– Liên hệ đến hoàn cảnh cụ thể của nhà thơ mới thấy hết được ý nghĩa và niềm vui lớn lao của nhà thơ khi tìm thấy ánh sáng của lí tưởng cách mạng.

  1. b) Nhận thức mới về lẽ sống của người thanh niên:

– Quan niệm mới về lẽ sống là sự gắn bó hài hòa giữa cái tôi cá nhân và cái ta chung của cả cộng đồng.

Chú ý phân tích các từ ngữ, hình ảnh sau:

– Từ buộc:thể hiện ý thức tự nguyện và quyết tâm ca độ của người thanh niên khivượt qua quan niệm đề cao cá nhân của giai cấp tiểu tư sản để sống chan hòa với mọi người.

-Từ trang trải:cho thấy tâm hồn nhà thơ trải rộng với cuộc đời tạo nên sự đồng cảm sâu xa với hoàn cảnh của từng con người cụ thể. Đó là tình hữu ái giai cấp.

– Khối đời: ẩn dụ chỉ những người cùng cảnh ngộ nhưng đoàn kết, gắn bó với nhau vì mục tiêu chung.

  1. c) Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của nhà thơ:

– Được giác ngộ cách mạng, nhà thơ không chỉ có được lẽ sống mới mà còn vượt qua những tình cảm hẹp hòi, ích kỉ của giai cấp tiểu tư sản để có được tình hữu ái giai cấp với quần chúng lao khổ.

Chú ý phân tích các từ ngữ, hình ảnh sau:

– Các từ :con, anh ,em nhấn mạnh khẳng định tình cảm ruột thịt, gắn bó như người trong gia đình. Người thanh niên đã cảm nhận sâu sắc mình là một thành viên trong đại gia đình quần chúng lao khổ. Qua đó cũng thấy được lòng căm giận của người thanh niên trước những bất công ngang trái của cuộc đời cũ.

  1. Đánh giá

 Vẻ  đẹp lí tưởng của người thanh niên trong bài thơ được thể hiện bằng hệ thống hình ảnh giàu sức biểu tượng, ngôn ngữ trong sáng, giản dị, âm điệu trang trọng, cách ngắt nhịp phong phú, thay đổi liện tục qua các câu thơ.

– Lí tưởng sống của người thanh niên trong bài thơ Từ ấy cũng là lí tưởng của chung của thanh niên thời đại Hồ Chí Minh khi được ánh sáng của chủ nghĩa Mác Lê- nin soi đường chỉ lối. Đây cũng là tuyên ngôn nghệ thuật cho cả tập thơ nói riêng và cho toàn bộ sự  nghiệp sáng tác của Tố Hữu nói chung.

– Liên hệ về lí tưởng sống của thế hệ trẻ hiện nay

 

Bài văn tham khảo

 

Trong nền văn học Việt Nam, Tố  Hữu được coi là lá cờ đầu của nền thơ ca cách mạng. Từ một thanh niên trí thức tiểu tư sản, được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu đã trở thành một chiến sĩ cộng sản. Thơ Tố Hữu gắn với cuộc sông cách mạng và chính trị, thời sự đất nước. Từ ấy (1937 – 1946) là chặng đường đầu của thơ Tố Hữu. Từ ấy là bài thơ có ý nghĩa mở đầu và cũng có ý nghĩa như một tuyên ngôn về lẽ sống của một chiến sĩ cách mạng cũng là tuyên ngôn nghệ thuật của nhà thơ. Bài thơ cũng là tâm nguyện của người thanh niên yêu nước: niềm vui sướng, say mê mãnh liệt, những nhận thức mới về lẽ sống, sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm.

   Tâm trạng nhà thơ có sự vận động qua ba khổ thơ: Niềm vui sướng, say mê khi gặp lí tưởng (khổ 1); những nhận thức mới về lẽ sông (khổ 2); sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm.

   Sự vận động của tâm trạng nhà thơ được thể hiện sinh động bằng những hình ảnh tươi sáng, các biện pháp tu từ gợi cảm và ngôn ngữ giàu nhạc điệu.

   Hai câu thơ mở đầu được viết theo bút pháp tự sự, nhà thơ kể lại một kỉ niệm không quên của đời mình:

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt  trời chân lí chói qua tim

   Từ ấy là cái mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đời cách mạng và đời thơ của Tố Hữu. Khi đó nhà thơ mới 18 tuổi, đang hoạt động tích cực trong Đoàn Thanh niên Cộng sản Huế, được giác ngộ lí tưởng cộng sản, được kết nạp vào Đảng. Bằng những hình ảnh ẩn dụ: nắng hạ, mặt trời chân lí, chói qua tim, Tô Hữu khẳng định lí tưởng cách mạng như một nguồn sáng mới làm bừng sáng tâm hồn nhà thơ. Nguồn sáng ấy không phải là ánh thu vàng nhẹ hay ánh xuân dịu dàng mà là ánh sáng rực rỡ của một ngày nắng hạ. Hơn thế, nguồn sáng ấy còn là mặt trời, và là mặt trời khác thường, mặt trời chân lí.

– một sự liên kết sáng tạo giữ hình ảnh và ngữ nghĩa. Mặt trời của thiên nhiên đem lại cho nhân gian ánh sáng, hơi ấm, sự sống thì Đảng cũng là nguồn sáng kì diệu tỏa ra những tư tương đúng đắn, hợp lẽ phải, báo hiệu những điều tốt lành cho cuộc sống. Cách gọi lí tưởng như vậy thể hiện thái độ thành kính, ân tình. Thêm nữa, những động từ  bừng (chỉ ánh sáng phát ra đột ngột.), chói (ánh sáng có sức xuyên mạnh) càng nhấn mạnh ánh sáng của lí tưởng đã hoàn toàn xua tan màn sương mù của ý thức tiểu tư sản và mờ ra trong tâm hồn nhà thơ một chân trời mới của nhận thức, tư tưởng, tình cảm.

   Ở hai câu sau, bút pháp trữ tình lãng mạn, cùng với hình ảnh so sánh đã diễn tả cụ thế niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổi đấu đến với lí tưởng cộng sản. Đó là một thế giới tràn đầy sức sông với hương sắc của các loài hoa, vẻ tươi xanh của cáy lá, âm thanh rộn rã của tiếng chim ca hót. Đối với khu vườn hoa lá ấy, còn gì đáng quý hơn ánh sáng mặt trời? Đôi với tâm hồn người thanh niên đang băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời, còn gì quý giá hơn khi có một lí tưởng như có cây hoa lá đón ánh sáng mặt trời, chính lí tưởng cộng sản đã làm tâm hồn con người tràn đầy sức sống và niềm yêu dời làm cho cuộc sông của con người có ý nghĩa hơn. Tố Hữu là một nhà thơ nên vẻ đẹp và sức sống mới ấy tâm hồn cũng là vẻ đẹp và sức sống mới của hồn thơ. Cách mạng không đối lập với nghệ thuật mà đã khơi dậy sức sông, đem lại một cảm hứng sáng tạo mới cho hồn thơ.

   Trong quan niệm về lẽ sống, giai cấp tư sản và tiểu tư sản có phần đề cao cái tôi cá nhân chủ nghĩa. Khi được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu khẳng định quan niệm mới về lẽ sống và sự gắn bó hài hòa cái tôi cá nhân và cái ta chung của mọi người. Với động từ buộc , câu một là một cách nói quá thế hiện ý thức tự nguyện sâu sắc và quyết tâm cao độ của Tố Hữu muốn vượt qua giới hạn của cái tôi cá nhân để sống chan hòa với mọi người (trăm nơi là một hoán dụ chỉ mọi người sống ở khắp nơi). Với từ  trang trải  ở câu 2, có thể  liên tưởng tâm hồn nhà thơ trải rộng với cuộc đời, tạo ra khả năng đồng cảm sâu xa với hoàn cảnh của từng con người cụ thể.

   Hai câu thơ sau cho thấy tình yêu thương con người của Tố Hữu không phải là thứ tình thương chung chung mà là tình cảm hữu ái giai cấp. Câu 3 khẳng định trong mối liên hệ với mọi người nói chung, nhà thơ đặc biệt quan tâm đến quần chúng lao khổ. Ớ câu 4, khối đời là một ẩn dụ chỉ một khối người đông đảo cùng chung cảnh ngộ trong cuộc đời, đoàn kết chặt chẽ với nhau cùng phấn đấu vì một mục tiêu chung. Có thể hiểu: khi cái tôi  chan hòa trong cái ta, khi cá nhân hòa mình vào tập thể cùng lí tưởng thì sức mạnh cúa mỗi người sẽ được nhân lên gấp bội.

   Tóm lại, Tố Hữu đặt mình giữa dòng đời và trong môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ, ở đấy Tố Hữu đã tìm thấy niềm vui và sức mạnh mới không chì bằng nhận thức mà còn bằng tình cảm mến yêu, bằng sự giao cảm của những trái tim. Qua đó, Tố Hữu cũng khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống, mà chủ yếu là cuộc sống của quần chúng nhân dân.

   Trước khi được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu là một thanh niên tiểu tư sản. Lí tưởng cộng sản không chỉ giúp nhà thơ có được lẽ sống mới mà còn giúp nhà thơ vượt qua tình cảm ích kỉ, hẹp hòi của giai cấp tiểu tư sản đế có được tình hữu ái giai cấp với quần chúng lao khổ. Hơn thế, đó còn là tình thân yêu ruột thịt. Những điệp từ là cùng với từ con, em, anh và số từ ước lệ vạn (chỉ số lượng hết sức đông đảo) nhấn mạnh, khẳng định một tình cảm gia đình thật đầm ấm, thản thiết, cho thấy nhà thơ đã cảm nhận sâu sắc bản thân minh là một thành viên của đại gia đình quần chúng lao khổ. Tấm lòng đồng cảm, xót thương của nhà thơ còn biếu hiện thật xúc động, chân thành khi nói tới những kiếp phôi pha (những người đau khổ bất hạnh, những người lao động vất vả, thường xuyên dãi dầu mưa nắng để kiếm sống) những em nhỏ không áo cơm cù bất, cù bơ (những em bé không nơi nương tựa phải lang thang vất vưởng, nay đây mai đó). Qua những lời thơ ấy, người đọc thấy được lòng căm hận của nhà thơ trước bao bất công, ngang trái của cuộc đời cũ. Chính vì những kiếp phôi pha, những em nhò cù bất cù bơ ấy mà người thanh niên Tố Hữu hăng say hoạt động cách mạng, và họ cũng trở thành đối tượng sáng tác chủ yếu của nhà thơ (cô gái giang hồ trong Tiếng hát sông Hương; chú bé đi ở trong Đi đi em; ông lão khốn khổ trong Lão đầy tớ; em bé bán bánh trong Một tiếng rao đêm,…).

   Đến đây có thế thấy, về quan điểm nhận thức và sáng tác, bài thơ là tuyên ngôn cho tập Từ ấy nói riêng và cho toàn bộ tác phẩm của Tố Hữu nói chung. Cần nói rõ: đó là quan điểm của giai cấp vô sản với nội dung quan trọng là nhận thức sâu sắc về mối quan hệ giữa cá nhân với quần chúng lao khổ, với nhân loại cần lao.

   Từ ấy là lời tâm nguyện của thanh niên yêu nước giác ngộ và say mê lí tưởng cách mạng. Sự vận động của tâm trạng nhà thơ được hiện sinh động bằng những hình ảnh tươi sáng, bằng các biện pháp tu từ và ngôn ngữ giàu nhạc diệu. Từ ấy đánh dấu một thời điểm quan trọng trong cuộc đời Tố Hữu và trong sự nghiệp thơ ca của óng. Bài thơ không ngừng hấp dẫn độc giả các thế hệ.

 

Xem thêm các bài viết về bài thơ Từ Ấy – Tố Hữu TẠI ĐÂY