[Ôn Thi Đại Học Môn Văn Phần 3] Làm sáng tỏ nhận định: Sóng là hình tượng trung tâm của bài thơ và là một hình tượng ẩn dụ

0
14

Đề bài: Nhận xét về bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh, có ý kiến cho rằng: “Sóng là hình tượng trung tâm của bài thơ và là một hình tượng ẩn dụ” (Tuyển chọn và giới thiệu đề thi đại học và cao đẳng môn Ngữ văn, tr.155-156, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2007). Từ cảm nhận về đoạn thơ sau trong bài Sóng, anh/chị hãy làm sáng tỏ ý kiến trên:

Dữ dội và dịu êm 
Ồn ào và lặng lẽ
 
Sông không hiểu nổi mình
 
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa 
Và ngày sau vẫn thế
 
Nỗi khát vọng tình yêu
 
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể 
Em nghĩ về anh, em
 
Em nghĩ về biển lớn
 
Từ nơi nào sóng lên?

Sóng bắt đầu từ gió 
Gió bắt đầu từ đâu?
 
Em cũng không biết nữa
 
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu 
Con sóng trên mặt nước
 
Ôi con sóng nhớ bờ
 
Ngày đêm không ngủ được
 
Lòng em nhớ đến anh
 
Cả trong mơ còn thức
 […]

(Xuân Quỳnh – Sóng – Ngữ văn 12, tập 1, tr.155, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015)

Hướng dẫn giải đề

* Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách làm bài nghị luận văn học. Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt trong sáng, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt, trình bày,…

* Yêu cầu kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần đáp ứng các yêu cầu cơ bản sau:

Ý Nội dung Điểm
1 Vài nét về tác giả, tác phẩm và nêu vấn đề 0,5
2 Phân tích, chứng minh  
a Giải thích 0,5
  – Hình tượng trung tâm là hình tượng nghệ thuật xuyên suốt bài thơ, góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm và tư tưởng của tác giả.– Hình tượng ẩn dụ là hình tượng mang ý nghĩa biểu trưng. Ngoài ý nghĩa tả thực, sóng còn là hình tượng ẩn dụ cho em, là sự hoá thân của em. Người phụ nữ qua sóng và nhờ sóng giãi bày cảm xúc, tâm trạng của mình trong tình yêu. 0,25 

0,25

b Phân tích, chứng minh 3,5
  – Sóng là hình tượng nghệ thuật trung tâm. Xuyên suốt các khổ thơ là những cảm nhận của Xuân Quỳnh về sóng và nhờ sóng, nữ sĩ bày tỏ tình cảm, tâm trạng trong tình yêu:+ Sóng được cảm nhận với hai trạng thái đối lập (dữ dội, dịu êm; ồn ào, lặng lẽ)sóngluôn khao khát trong hành trình tìm ra biển lớn và được cảm nhận như sự tồn tại vĩnh hằng muôn thuở.

Sóng là hiện tượng thiên nhiên vừa bất ngờ, vừa bí ẩn rất khó để lí giải nguồn gốc nhưng sóng luôn thao thức nỗi nhớ bờ không nghỉ, không yên.

– Sóng là hình tượng ẩn dụ cho người con gái trong tình yêu:

+ Khi yêu, người con gái sống với những trạng thái phong phú, phức tạp đầy bí ẩn của tâm hồn. Họ luôn chủ động, mãnh liệt trong tình yêu. Đó là khát vọng vĩnh hằng muôn thuở như muôn đời con người vẫn tìm đến tình yêu và mãi mãi đến với tình yêu.

+ Trước biển cả mênh mông, người con gái muốn truy tìm nguồn gốc của những con sóng biển cũng như muốn tìm hiểu, cắt nghĩa nguồn gốc của tình yêu.

+ Nỗi nhớ của sóng với bờ cũng là nỗi nhớ cồn cào, da diết, mãnh liệt của người con gái. Đó là nỗi nhớ chiếm lĩnh trọn vẹn mọi không gian, thời gian, đi sâu vào tiềm thức, giấc mơ của con người…

– Nghệ thuật: Thể thơ năm chữ với âm điệu nhịp nhàng dào dạt như những con sóng biển, cách xây dựng hình tượng nghệ thuật độc đáo, kết cấu song trùng sóng và em;  ngôn ngữ trong sáng, giản dị; các biện pháp điệp từ, điệp cú pháp, câu hỏi tu từ, nhân hóa, ẩn dụ, điệp từ,… được sử dụng tài hoa, sáng tạo góp phần tạo nên giá trị và vẻ đẹp của bài thơ Sóng. Bài thơ như một truyền thuyết về tình yêu đôi lứa.

 

 

0,5

 

 

0,5

 

 

1,0

 

 

0,5

 

0,5

 

 

0,5

  Đánh giá chung 0,5
– Qua sóng, một hình tượng nghệ thuật trung tâm và có ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc, người đọc cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu. Người phụ nữ ấy chủ động, mạnh bạo bày tỏ những khát khao và rung động rạo rực của lòng mình. Đó là một nét rất mới mẻ, thậm chí hiện đại trong thơ ca. Nhưng đó cũng là một tâm hồn thật trong sáng, tha thiết và đắm say, một tình yêu thủy chung, tuyệt đối dâng hiến trọn vẹn đến quên mình. Nó rất gần gũi với mọi người và có gốc rễ trong  quan niệm vững bền của dân tộc.– Với cách xây dựng hình tượng nghệ thuật độc đáo, sáng tạo, Sóng không chỉ là một trong những bài thơ tình hay nhất của Xuân Quỳnh mà còn là một trong những bài thơ hay nhất về tình yêu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại. 0,25 

 

 

 

 

 

0,25

 

 

 

Xem thêm bài viết về [Ôn Thi Đại Học Môn Văn Phần 3] Chuyên đề 3: Sóng – Xuân Quỳnh tại đây.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here